close
تبلیغات در اینترنت
بایسته های تعامل نظام اجتماعی و حوزه های علمیه در کلام رهبری
اطلاعات سايت
نام کاربری :
رمز عبور :

رمز عبور را فراموش کردم ؟
آمار مطالب
کل مطالب : 3666
کل نظرات : 115

بازديد امروز : 34 نفر
بارديد ديروز : 72 نفر
بازديد هفته : 34 نفر
بازديد ماه : 2,712 نفر
بازديد سال : 15,595 نفر
بازديد کلي : 95,545 نفر

افراد آنلاين : 1
عضويت سريع
نام کاربری :
رمز عبور :
تکرار رمز :
ایمیل :
نام اصلی :
کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد
مطالب پربازديد
روزنامه ها بازديد : 157
علمای اصفهان بازديد : 139
کپسول تیشوک بازديد : 133
نظرسنجي
آیا مطالب سایت مفید است؟




لينک دوستان
آخرین مطالب ارسال شده
پيوندهاي روزانه
حدیث (142)
کدهاي اختصاصي
دوستان سایت

خوش آمدید

پشتيباني
theme by
roztemp.ir
RSS

Powered By
Rozblog.Com

سیره و عملکرد انبیاء و اوصیای خداوند نشان می دهد. کارکرد و نقش حوزویان در راستای اوامر الهی و در عرصه های گوناگون بشری جلوه گر است و همیشه آنان محور توسعه، تربیت، اصلاحات و انقلابها بوده اند، به گونه ای که تاریخ بشر و تمدن رابطه مبنایی با دین و انبیای الهی دارد. از منظری دیگر، محوریت علما و دین در عرصه های گوناگون کشورهای اسلامی به خوبی آشکار است. علاوه بر مواریث و دستاوردهای علمی، فرهنگی و اجتماعی حوزه های علمیه و علمای دینی، حضور همه جانبه و قدرت مندی داشته و به تدریج، به عنوان نهادی تاثیرگذار در بین عامه مردم و زمامداران شناخته شده اند.(فروردین 1390)

ساختار اجتماعی، مجموعه ای از موقعیتهاست که در کنش متقابل پدید می آید. افراد در رابطه با یکدیگر، این موقعیتها را اشغال می کنند. هزاران موقعیت در جامعه وجود دارد. افراد یاد می گیرند در هر موقعیت که وارد می شوند، یا ممکن است وارد شوند، چه کاری را باید انجام دهند و این موقعیتها با همدیگر، از آن چه در غیر این صورت هرج و مرج آشوب خواهد بود، نظم می آفرینند.1

هر موقعیتی نقشی وابسته به خود دارد (مجموعه ای از انتظارها که دیگران برای کنش در آن موقعیت دارند)، و فردی که این موقعیت را اشغال می کند یاد می گیرد که آن نقش را بازی کند. در این موقعیتها، از افراد انتظار می رود که چه کارهایی را انجام بدهند، و اگر آنها در آینده دارای یکی از این مشاغل بشوند، خواهند دانست که چه باید بکنند. هر موقعیتی، همچنین دیدگاهی وابسته به خود دارد، و دارای میزان معینی قدرت، امتیاز و اعتبار اجتماعی است.2

ساختار اجتماعی، به شیوه دیگری نیز به جامعه کمک می کند. میان کنش گران وابستگی متقابل ایجاد می کند و از طریق این وابستگی متقابل، تعهدی نسبت به همه به وجود می آورد. از آن جا که هریک از ما، آن چه را در موقعیتهای گوناگون از ماانتظار می رود، انجام دهیم، دیگران به ما وابسته می شوند. و از آن جا که ما با دیگران، بنا به موقعیتهای آنها سروکار پیدا می کنیم، ما نیز به آنها وابسته می شویم.3

جوامع نیازهای بسیاری دارند و مسائل بسیاری که باید به آنها رسیدگی کرد. بدین سان، آنها باید نهادهای گوناگون بسیاری را به وجود آورند. به نظر یکی از جامعه شناسان، تالکوت پارسنز، گذشته از اجتماعی کردن و یگانگی، جامعه، باید نهادهایی به وجود آورد که به آن امکان دهند خود را با محیط فیزیکی و اجتماعی اش به گونه ای موفقیت آمیز انطباق دهد، هدف هایی را تعیین کرده و برای رسیدن به آنها همکاری کند، مردم خود را از زندگی شان نسبتاً راضی نگهدارد. همه جوامع برای تامین موفقیت آمیز این گونه نیازها، نهادهای سیاسی، اقتصادی، مذهبی، قانونی، نظامی، خانوادگی، آموزشی، بهداشتی، تفریحی را به وجود می آورند. جامعه تا اندازه ای به علت این که چنین نهادهایی به وجود آورده است و آنها در مجموع، کارکرد موثری دارند، پایدار می ماند.4

بنابراین، نهادها باید وظایف خود را انجام دهند. حکومت باید اولویت هدفها را تعیین کند و ما را متقاعد سازد که به این هدفها دست می یابد. مدارس باید آموزش دهند، نهادهای اقتصادی باید ثروت، اشتغال و آینده ای درخشان ایجاد کنند، و دادگاه ها باید عادلانه کیفر دهند. مذهب و خانواده باید معنی و امنیت برای افراد فراهم آورند.5

سیره و عملکرد انبیاء و اوصیای خداوند نشان می دهد. کارکرد و نقش حوزویان در راستای اوامر الهی و در عرصه های گوناگون بشری جلوه گر است و همیشه آنان محور توسعه، تربیت، اصلاحات و انقلابها بوده اند، به گونه ای که تاریخ بشر و تمدن رابطه مبنایی با دین و انبیای الهی دارد. از منظری دیگر، محوریت علما و دین در عرصه های گوناگون کشورهای اسلامی به خوبی آشکار است. علاوه بر مواریث و دستاوردهای علمی، فرهنگی و اجتماعی حوزه های علمیه و علمای دینی، حضور همه جانبه و قدرت مندی داشته و به تدریج، به عنوان نهادی تاثیرگذار در بین عامه مردم و زمامداران شناخته شده اند.

تاریخ و آثار حوزه های علمیه در جهان و ایران، کارکردهای زیر را نشان می دهد:

1. کارکرد آموزشی - علمی (وجود صدها مدرسه علمیه در سراسر کشور و خارج از کشور و آموزش ده ها هزار طلبه در آنها)

2. کارکرد فرهنگی (وجود مواریث علمی - فرهنگی حوزه ها و علماء و نقش مستقیم آنها در فرهنگ سازی جامعه)

3. کارکرد اخلاقی - تربیتی (منبر، محراب، تبلیغ و حضور الگویی روحانیت در جامعه و.... )

4. کارکرد اجتماعی - سیاسی (اصلاحات اجتماعی، سیاسی، گروه های مذهبی، فرهنگی و... )

5. کارکرد اقتصادی - رفاهی و خدماتی (همیاری با مردم، گره گشایی در امور مردم و... )

6. کارکرد اصلاح گری (اصلاحات دینی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و... در تاریخ ایران)

7. کارکرد انقلابی و جهاد (انقلاب مشروطه، انقلاب اسلامی، حکم تحریم تنباکو، حکم مقابله با تهاجم انگلیس و روس)

8. کارکرد عبادی (امامت جمعه و جماعات، مراسم دینی، عرفانی، مناسک و... ).6

با توجه به این مهم و تاثیر گذاری نهادی با قدمتی چند صدساله، ضرورت بررسی چگونگی افزایش تاثیرگذاری و چگونگی رویارویی این نهاد، با شرایط روزآمد در تعامل با سایر نهادها، افراد و سازمانها امری اجتناب ناپذیر است. لذا در این نوشتار سعی خواهد شد الزامات تعامل درون سازمانی نهاد حوزه براساس سخنان و رهنمودهای مقام معظم رهبری بررسی شود.

روش تحقیق در این بررسی، روش تحلیل محتوای کیفی است که بر اساس آن، ویژگیهای زبانی یک متن، گفته یا نوشته، به گونه واقع بینانه، یا عینی و به گونه سیستماتیک، شناسایی و از آنها نیز استنتاج هایی درباره مسائل غیرزبانی; یعنی درباره ویژگیهای فردی و اجتماعی گوینده یا نویسنده و دیدگاه ها و گرایشهای وی صورت می گیرد. منظور از متن، یا محتوا، کلیه ساختها از علائم گوناگون (زبانی، موسیقی، تصویری، حتی جسمی مانند مجسمه ای) است که از طریق آن ارتباط برقرار می شود.

بدین ترتیب، تحلیل محتوای کیفی، شامل یک فرایند طراحی شده برای متمرکز کردن داده های خام به سمت موضوعات و طبقه بندیهایی براساس استنباط و تفسیر، معتبر است. این فرآیندها از استدلال استقرایی، به وسیله چنین موضوعات و طبقه بندیهایی که از داده ها از طریق بررسی دقیق محقق و مقایسه همیشگی حاصل می شود، استفاده می کنند.

در تحلیل محتوای کیفی، ایجادِ مفاهیم و متغیرها از نظریه، یا مطالعات قبلی برای تحقیق و بررسی کیفیت، بویژه در ابتدای تحلیل داده ها، بسیار مفید است. بر این اساس، در نوشتار پیش روی، تلاش شده آن دسته از دیدگاه هایی که در رده دیدگاه های ساختاری قرار گرفته، از یک سو و دیدگاه های کنش تقابل گرایان(تعاملی) از دیگر سوی استفاده شود.

ساختارگرایی را می توان به معنای جست وجوی قوانین کلی و تغییرناپذیر بشریت، با عملکردی در همه سطوح زندگی بشری، از ابتدایی گرفته تا پیشرفته ترین سطح آن تعریف کرد.7 در حالی که مسأله اصلی مورد علاقه دیدگاه کنش متقابل گرایان، تاثیر معانی و نمادها بر کنش و کنش متقابل بشری است. معانی و نمادها به کنش اجتماعی انسان و کنش متقابل اجتماعی او، ویژگیهای متمایزی می بخشد. به عبارت دیگر، انسانها در فراگرد کنش متقابل اجتماعی، به گونه ای نمادین معناهایی را به دیگران انتقال می دهند. دیگران این نمادهای معنی دار را تفسیر می کنند و بر پایه تفسیر شان از این نمادها، واکنش نشان می دهند.

دو دیدگاه یاد شده در دو سوی طیف قرار گرفته، یکی دسته آرای متفکران کل گرا و دیگری خرد گرا. امروزه، پیوند سطوح خرد و کلان آرای جامعه شناسی، یکی از دغدغه های جدّی جامعه شناسان است. بر این اساس، پیوند دو دیدگاه ساختارگرایی و کنش متقابل گرایی و بهره برداری در چارچوب نظری، امر مورد انتظار در این نوشتار است. قالبهای اساسی تحلیل از ساختار گرایی اخذ شده، ولی در عین حال تحلیلهای درونی قالبها با استفاده از دیدگاه کنش متقابل گرایان بررسی شده است.

پس از شرح درباره روش شناسی مقاله، روشن شد در این نوشتار، سعی شده است، با استفاده از چارچوب کلی آراء و دیدگاه های جامعه شناسان در پیوند با موضوع مقاله، تعامل نظام اجتماعی و حوزه های علمیه، دیدگاه های مقام معظم رهبری را در رابطه با موضوع استخراج و در سیاق مورد نظر، قالبهای ساختاری، سازماندهی گردد، ماهیت چنین روشی، مقتضی است تا نویسنده این سطور مطلبی به طور مستقیم، از خود ارائه ندهد و بیش تر مواد تحلیل را از سخنان حضرت ایشان بگیرد.

 

بایستگی تعامل نظام و حوزه های علمیه

"نظام جمهوری اسلامی، به طبیعت خود، نظامی وابسته به علمای دین است. و علمای دین هم، از این حیث که در پدیدآوردن این نظام، سهم وافر را داشته اند و هم از این جهت که مردم درباره نظام، به آنها مراجعه می کنند و هم از این جهت که خود، از جهات مختلف و در مشاغل مختلف، در نظام مسؤول اند، وظیفه سنگینی به عهده دارند. "8

عوامل موثر بر ضرورت تعامل

الف. تفسیر ایدئولوژیک:

"این جمهوری، جمهوری اسلامی است; یعنی حکومتی متکی بر یک ایدئولوژی است. آن ایدئولوژی هم، اسلام است. اگر این جمهوری بخواهد بماند، بر مبنای اسلام باید بماند; والا اگر از اسلام تخطی بکند، بقای آن، بقای جمهوری اسلامی نیست، بقای چیز دیگری است. آن کسانی می توانند این ایدئولوژی را تبیین و تفسیر کنند و احکامش را بگویند، روحانیون هستند. "

 ب. نظریه پردازی:

"بنایان و سازندگان این نظام، نظریه ها را از کجا بگیرند؟ یک عده متفکر پرداز لازم است به تعبیر فقهی و شرعی اش، یک عده فقیه لازم است. اگر این فقیه نبود، آن نظام نیست.... اگر نظریه پردازان اسلامی نباشند، آن صورت نظام، یک صورت بی جان است، ولی اگر باشند، ولو در صورت نظام هم خللی وجود داشته باشد، اما "تا ریشه در آب است، امیدثمری هست."9

ج. تبیین احکام فقهی:

"در قرن های اخیر، ما در حوزه های علمیه، از فقه اسلامی، فقط همان احکام را یاد گرفتیم... در حالی که این، همه وظایف عملی نیست. ما وقتی در باب مسائل مالی اسلام بحث می کنیم، باید این نکته را مورد نظر قرار بدهیم که امور مالی جامعه و نظام اسلامی چگونه باید بگذرد. "10

د. پاسداری از اعتماد مردمی:

"آن چه که کارها را پیش می برد، در درجه ای اول، لطف الهی و فضل بی دریغ خداست و در درجه دوم، پشتیبانی عظیم مردمی است. این را باید حفظ کرد و حفظ آن، به دست خود مسؤولان، علما، معلمان جامعه، گویندگان معارف و روحانیون عالی مقام است. "11

ه. منع از تفرقه:

"موارد زیادی هست که روحانیت بایستی با صبر و حوصله و با حکمت و موعظه حسنه و با مجادله "بالتی هی احسن" در مقابل جهالت ها و بی توجهی ها وگاهی در مقابل غرض ورزیها، واقعاً بایستد و نگذارد که شقاق و نفاق و اختلاف، ایجاد بشود. "12

 

آسیب شناسی عدم تعامل حوزه و نظام

الف. سقوط نظام به سوی غیراسلامیت:

"حوزه های علمیه و علمای دین، نمی توانند نسبت به دستگاه و امور کشور و آن چه که می گذرد، بی تفاوت باشند... [نظام جمهوری اسلامی] متعلق به روحانیت و متعلق به دین است. نظام جمهوری اسلامی است. اگر شما کنار کشیدید جمهوری غیراسلامی خواهد شد.... اگر علما کنار کشیدند، به تدریج جمهوری غیراسلامی خواهد شد. "13

"اگر روحانیت از مسائل اسلامی - که نمونه برجسته آن، انقلاب عظیم اسلامی است - کنار می رفت و در مقابل آن بی تفاوت می ماند، بدون تردید دین آسیب می دید، و روحانیت هدفش حفظ دین است. "14

ب. حذف نهاد روحانیت:

"حاشیه نشین شدن حوزه علمیه قم و هر حوزه علمیه دیگری به حذف شدن می انجامد. "15

ج. فعالیت بیش تر دشمنان:

"اگر روحانیت شیعه در مقابل حوادث خصمانه ای که برای او پیش می آید، احساس مسؤولیت نکند، وارد میدان نشود، ظرفیت خود را بروز ندهد، این موجب نمی شود که دشمن، دشمنی خود را متوقف کند، بالعکس، هر وقت آنها در ما احساس ضعف کردند، جلو آمدند، هر وقت احساس انفعال کردند، به فعالیت خودشان افزودند و پیش آمدند. "16

 

الزامات تعامل:

به طور کلی هرگونه تعاملی نیازمند به برخورداری از اصولی است که با رعایت آنها می توان امیدوار بود که دو طرف تعامل از آن لذت برده و به هدفهای مدنظر دست خواهند یافت. چنین تعاملی نیز از این قاعده مستثنی نبوده، به حقیقت پیوستن آن در سایه ایجادِ اصول حاکم بر آن خواهد بود که به برخی از آن اصول اشاره خواهد شد.

الف. تحول متناسب با اجزای تعامل:

پیدایش نظام اسلامی، حوزه را در برهه تاریخی نوین قرار داد. بافت سنتی نظام روحانیت را درهم شکست و این نهاد را با جایگاه های جدید رو به رو ساخت و موضوعات تازه ای را در پیش دید او گشود. اینک، حوزه و نظام، از پیوندهای وثیق برخوردارند; تبادل و ترابط دارند; از قوتهای یکدیگر بهره ورند و از کاستیها و ضعفها، تاثیرپذیرند.17 لذا شناسایی هرچه دقیق تر و عالمانه تر از زوایای قوتها و ضعفها می تواند زمینه تاثیر بخشی تعامل را فراهم آورد.

ویژگی ضروری تحول

اصلاح و نه دگرگونی:

"وقتی که بحث سازندگی و تشکیلات و نوسازی حوزه می شود، نباید فوراً ذهنها به این طرف برود که حالا می خواهیم تمام پایه های حوزه را به هم بریزیم، نه، اصلاً چنین چیزی نیست. باید از موجودی ارزش مند حوزه علمیه قم استفاده بشود و سازماندهی و جهت دهی بشود و از دوباره کاریها پرهیز گردد."18

ابعاد تحول

برنامه ریزی:

ضرورت برنامه ریزی:

حوزه، برنامه روشن ومشخصی برای مواد و تولیدات فکری - انسانی خود نداشت. در نتیجه، طلبه سردرگم بود، نمی دانست که چه می خواند و برای چه می خواند; آینده شغلی اش، نه برای خود و نه برای دیگری، روشن نبود; خود رو و خودجوش، رهنوردی داشت; آن گاه که از پا می افتاد، مراقبتی نبود و راهنمایی، دستگیرش نداشت.19

"این، راست است که سالها - اگر نگویم قرنها - از برنامه ریزی عقب هستیم. ما با چشم بسته، وارد حوزه های علمیه شدیم و بدون برنامه، طول مدت سالیان حوزه های علمیه را گذراندیم. در حقیقت، یک برنامه سنتی خودرو، بر ما حاکم بود. "20

تعیین اهاف سازمانی:

"اگر تشکیلاتی به وجود آمد، اما هدف روشنی نداشت، یا هدف داشت ولیکن برنامه ریزی برای رفتن به سمت آن هدف انجام نگرفت و تشکیلات بی کارماند، به خودی خود، تشکیلات از هم خواهد پاشید و اگر هم بماند، صورت بی جانی خواهد بود."21

برآورد نیازها

جوامع نیازهای بسیاری دارند و مسائل بسیاری که باید به آنها رسیدگی کرد; بدین سان آنها باید نهادهای گوناگون و بسیاری را به وجود آورند. به نظر یکی از جامعه شناسان، تالکوت پارسونز، جامعه باید نهادهایی به وجود آورد که به آن امکان دهند خود را با محیط فیزیکی و اجتماعی اش به گونه ای موفقیت آمیز انطباق دهد، هدف هایی را تعیین کرده و برای رسیدن به آنها همکاری کند. همه جوامع برای تامین موفقیت آمیز این گونه نهادهای سیاسی، اقتصادی، مذهبی، قانونی، نظامی، خانوادگی، آموزشی، بهداشتی، تفریحی را به وجود می آورند.22

متأسفانه، سازمان روحانیت، هیچ برآورد روشنی از نیازهای فرد و جامعه ندارد. هیچ وقت تحقیق علمی در این زمینه انجام نگرفت و در نتیجه، هیچ گاه تولید و توزیع بهینه نیروی انسانی، از سوی سازمان حوزه، تحقق نیافت. در برخی از مراکز، تراکم و یا حداقل انبوهی حوزویان رویت گردید و در برخی دیگر از مناطق، برای اولیات مسائل دینی، جامعه از روحانی و مبلغ بی بهره بود. این معضل همچنان باقی است.23

"ما باید حساب کنیم که بتواند تا سی سال آینده، این کشور اسلامی، چندنفر قاضی مجتهد عادل لازم دارد. حوزه بایستی این طور خیزبردارد که بتواند تا سی سال آینده، این تعداد را تربیت کند; همچنان که برای تربیت پزشک، به دانشگاه ها می گوییم که مثلاً برای بیست سال آینده، این تعداد پزشک لازم داریم و دانشگاه های پزشکی هم، طوری برنامه ریزی می کنند که این نیاز تامین بشود. "24

نیازها:

تولید اندیشه دینی و تربیت نیروی انسانی متناسب:

نظام اسلامی، به روحانیت و سازمان حوزه، از دو جهت نیازمند است. از یک سو، در تبیین مکتب و ارایه مقررات دینی، حوزه را مرجع نهایی خود می داند; از آن امداد می جوید و به آن وابستگی نشان می دهد; از سوی دیگر، در بخشی از اداره ی نظام، متکی به روحانیت است.25

"در این نظام و حکومت الهی، برای عمل، اولاً به معارف و مقررات اسلامی احتیاج دارد. ثانیاً در برخی از جاها، به اشخاصی برای اداره بعضی از امور این نظام نیاز است که بایستی این دو نیاز را حوزه ها تامین کنند. "26

پاسخ گویی به شبهات:

"حاجت سوم به فعالیتهای حوزه علمیه، نیاز روشنفکران و جوانان است. اینها، قشری هستند که در مقابل شبهات قرار می گیرند. در همه جا، اولین مخاطب شبهه ها، روشنفکران و اهل فکر و اندیشه اند که غالباً در میان جوانان و صاحبان فکر و اندیشه و تحصیلکرده ها هستند... کسانی که اهل مطالعه اند، با دنیا مواجه می شوند و درباره اصل دین و اسلام و معارف آن و نیز اصول و فروع و تاریخ دین حرف می زنند و مرتباً شبهه القا می کنند. کسانی باید باشند، تا این شبهه ها را برطرف کنند. تامین این افراد، به عهده حوزه های علمیه است. "27

پاسخ گویی به نیاز جوامع مسلمان و نومسلمان:

"جوانان طیب و طاهر و تحصیلکرده و با استعداد و ممتازی از اروپا - که در دانشگاه های خودشان مسلمان شده اند - پیش ما می آیند و درباره مسائل اسلامی، راهنمایی می خواهند. چه کسی باید اینها را راهنمایی کند؟ چه کسی باید به آن جا برود و در میان آنها سکونت کند و تعلیم دین و اخلاق بدهد؟ چه کسی باید برای آنها کتاب بفرستد؟ چه کسی باید برای آنها مسائل را تبیین کند؟ پاسخ همه این پرسشها، به حوزه های علمیه مرتبط است."28

نیازهای درون حوزه یی:

"حاجت پنجم، نیاز حوزه به مدرس و محقق و مولف و فنان در فنون مختلف است. بحمداللّه این امر، در حوزه تامین می شود. محققان و مدرسان و فنانان و بزرگان و مجتهدانی هستند که آماده کارند; لیکن اگر شما به بیست سال بعد حوزه علمیه نگاه کنید، می بینید اینهایی که هستند، کم اند. شما بیست سال بعد را با چشم دقیق نگاه کنید، ببینید چه لازم داریم؟ آن وقت خواهید دید، بزرگانی که امروز در حوزه های علمیه حضور دارند، تعدادشان کم است.

یکی از مهم ترین نیازهای ما، همین است. حوزه های علمیه، به قصد محقق پروری و ملاپروری، ملاتربیت کنند، تا این نیاز برطرف شود. "29

الزامات تأمین نیازها:

بازنگری در نظام آموزشی حوزه ها:

کاستی موضوعات درسی: مواد درسی حوزه، متناسب با نیازهای معاصر تنظیم نشده اند. در نتیجه، میان حجم اطلاعات و نیازهای جامعه، در مواد آموزشی حوزه حضور ندارد و بخشی از مطالعات و موضوعات درسی حوزه، در رابطه حوزه و جامعه، چندان تغییر نمی آفریند. این تغییر و تفاوت، هر مقدار زاویه آن وسیع تر شود، به انفصال بیش تر جامعه وحوزه می انجامد و روحانیت را از کارکردهای مفید، دور می کند.30

"نکته اصلی که همیشه برای ما مطرح است، این است که علمای دین و روحانیون و طلاب، در چه خط علمی و تحصیلی باید قدم بردارند؟ این، از آن بحثهایی است که در سالهای متمادی مطرح است. نباید خیال کنیم امروز در جمهوری اسلامی، ما اولین کسانی هستیم که این مطلب را مطرح می کنیم که آیا برای طلبه، همین خواندن فقه و اصول کافی است، یا چیزهای دیگری هم در کنارش لازم است، یا حتی بگوییم این حرفها، در دوره اخیر... در حوزه علمیه قم پیش آمده است، نه، من اطلاع دارم که این حرفها، اقلاً از پنجاه سال یا بیش تر قبل از این، مطرح بوده است.

جمعی از جوانان فاضل روشنفکر آن روز نجف، خدمت مرحوم آیت الله العظمی سیدابوالحسن اصفهانی رفتند و از ایشان درخواست کردند که در حوزه، برنامه هایی گذاشته بشود، تا طلبه ها بتوانند در سایه آن برنامه ها، علومی را تحصیل کنند که پاسخ نیازهای زمان و نیازهای روز را بدهد... در آن روزها، حتی حوزه علمیه نجف و فضلای جوانش، متوجه شده بودند که امروز در دنیا امواجی هست و رشته های فکری و علمایی وجود دارد; یعنی خطرهای جدیدی برای افکار و اذهان مردم وجود دارد که اگر روحانیون بخواهند مرزبان اندیشه اسلامی باشند، باید آن خطرها و آن علوم را بشناسند و راه مقابله با آن را بلد باشند. آن روز، این خطر را احساس کرده بودند. "31

بازنگری در متون آموزشی:

با آن که در نظامهای علمی - آموزشی، متون درسی در دوره های کوتاه مدت و دراز مدت، مورد بازنگری اساسی قرار می گیرد و کاستیها و قوتهای آن ارزیابی می شودو برنامه ریزان درسی، در رفع نواقص و تقویت قوتها تلاش می ورزند، اما این گونه تلاشها، در نظام آموزشی حوزه بیگانه بود. متون درسی، بعضاً قرنهای متوالی، دست نخورده و ثابت باقی ماند و چونان اشیای مقدس، به آن متون نگاه شد و هرگونه تغییر و تبدیل و افزایش، چون تحریف کتاب وحی محسوب گشت.32

"یکی دیگر از مشکلات حوزه علمیه قم و حوزه های علمیه دیگر، کتابهای درسی است. تا از این کتابها صحبت کنیم، می گویند: فلان عالم بزرگ و یا فلان آخوندهم، همین کتابها را خوانده است!... چه اشکالی دارد که کتاب درسی جدید تولید کنند. "33

بازنگری در روشهای ارزیابی:

نظام آموزشی حوزه، تنها متکی برخواست و انتخاب فردی بود و از میزان و گستره دریافت دانش پژوه، ارزشیابی وجود نداشت. طلبه برای سالیان طولانی در حوزه ها به سر می برد; اما جمع بندی منظمی از توان مندی علمی او نبود.34

بازنگری در مدت آموزش:

در نظام آموزشی حوزه، مدت زمان فراگیری، نامعلوم است. این نکته، مزایایی دارد: اما نواقص آن نیز اندک نیست. طلبه مدت زمان آموزش خود را نمی داند. در نتیجه، دقیقاً نمی تواند تنظیم برنامه کند و آینده خود را پیش بینی نماید. جامعه و نظام هم نمی توانند تولیدات حوزه را در ظرف زمانی خاص برآورد کنند و روی آن، محاسبه ای داشته باشند.35

"یک برنامه جامع درسی حوزه یی، با درجه بندی و طبقه بندی حساب شده و پیش بینی شده، همچنان در حوزه ها جایش خالی است. "36

بایستگی های تغییرات در نظام آموزش:

هر جامعه ای برای وصول به اهداف خود باید وضع آموزشی خود را از گذشته تاکنون و با نگاه به آینده به تحقیق و بررسی بپردازد، تا بتواند برای آینده خود برنامه ای طراحی و اجرا نماید. و این برنامه آموزشی طبیعی است که در هر نظام اجتماعی، به صورت متناسب برای آن جامعه طراحی می شود. و از دیگر سو، این بررسیها در ادوار مختلف مورد بازنگری قرار می گیرد. در حالی که در نظام آموزشی حوزه، مواجه با فقدان ساختاری متناسب و روشن هستیم.

از ابتدای مقدمات تا عالی ترین مراحل درسی، نه در مواد و نه در متون و نه در شیوه و ابزارهای آموزشی، استدلال و مباحثات عقلانی و علمی در تایید و تثبیت روش موجود دیده نمی شود. تنها و تنها، سنت جماعت ماضین، عمده ترین دلیل برای اتخاذ هر یک می باشد.37

ره آورد چنین جریانی، هدر رفتن مداوم فرصتها و نامتناسب بودن جمع هزینه و بهره وری است.

"از جمله چیزهایی که حوزه احتیاج دارد، یک نظام تعلیم و تعلم است تا در آن، وقتها هدر نرود. "38

تخصصی شدن رشته های بررسی:

"نظام درسی موجود، تک رشته ای است. تنها برای تربیت مجتهد و فقیه، برنامه ریزی سنتی آن، صورت گرفت و ادامه یافت. اینک با توجه به نیازها و نیز تعدد علاقه های دانش پژوهان دینی، مناسب می نماید که در عین اعتنای کافی به رشته فقاهت، رشته های دیگری در کنار آن پدید آید، تا هم سلیقه ها و استعدادهای متفاوت در حوزه، پاسخی برای خود بیابند و هم نیازهای جامعه از حوزه برطرف گردد. "39

"مجموعاً کل تشکیلاتی و نظام درسی حوزه، باید براساس برنامه ریزی و پیش بینی محاسبه شده ای باشد. طلبه ها، باید تقسیم بشوند.... استعدادها در حوزه های علمیه متفاوت اند. همه که فقیه نمی شوند، همه که مجتهد نمی شوند، همه که حوصله تحقیق و تطبیق در مسائل فقهی را ندارند. طلبه ها، تقسیم بندی بشوند. یک عده در این رشته، یک عده در آن رشته، در کلاسهای مختلف، در مدارس گوناگون و با برنامه های درسی مختلف، کار خود را شروع کنند. "40

افزایش مواد درسی:

روال دانشهای کنونی حوزه، تنها و تنها توانایی فقهی را می سازد و می پردازد، امّا در پاسداری از ایمان درونی فرد و معاشران و محیط او، چندان کمک نمی کند. ادامه این سیر، مشکل کنونی نظام حوزه و اجتماع را رقم می زند. از یک سو دانش حوزوی، به فقه و مقدمات آن محدودیت می یابد و از سوی دیگر، اطلاعات بایسته کلامی، قرآنی، روایی و... در دروس اصلی و حتی جنبی او، جایگاه قویم پیدا نمی کند. در نتیجه، اختلال بین فرآورده های حوزه، و نیازهای اجتماعی، به عنوان مشکل اصلی نظام روحانیت، خود را می نمایاند.41

همچنین حتی در رشته فقاهت، دانشهای جانبی وجود دارد که در موضوع شناسی و ارایه افق دید، به فقیه کمک می کند. اطلاع از دانشهایی چونان اقتصاد، روان شناسی، جامعه شناسی و...، در فضای استنباط فقیه، موثر می افتد و او را در فهم واقعی تر احکام و موضوعات آن، یاری می بخشد.42

"مجموعه ای از علوم انسانی و غیره که دارای تاثیر در استنباط و تنقیح موضوعات فقیه اند، باید مورد عنایت قرارگیرند و فقیه این دوران، با همه ابزارهای استنباط صحیح - که از آن جمله، تشخیص درست موضوعات است - مجهز گردد. "43

استفاده از ابزارها و متدهای نو:

ارتباط نظام آموزشی حوزه با مراکز آموزشی دیگر و نیز اطلاع از ره آوردهای دانش برنامه ریزی آموزشی، می تواند فضاهای دید نویی به حوزه بدهد و برنامه ریزان را در جریان شیوه های تسریع در یادگیری قرار دهد.44"

"برای بهره وری از این تراث علمی و فنی و افزودن بر آن، باید از نیروی ابتکار و خلاقیت استفاده کرد....

حوزه باید، راه را برنوآوری علمی و فنی فرزندان خود باز کند.... همین سخن، درباره سنتهای ساختاری و شیوه های تعلیم و تعلم، جاری است".45

جهت گیری درسی:

نظام آموزشی حوزه، بایستی نیازهای جامعه را تابلوی فرادید خود قرار دهد و متناسب با آن، مواد، متون، مسائل و مباحث آموزشی، رشته های تحصیلی، تعداد دانش پژوهان هر رشته، توزیع فرآورده های آموزشی و... را به انجام رساند.46

دروس حوزه، عمدتاً بدون توجه دقیق به نیازهای فوری و دراز مدت جامعه، تنظیم می شود و ارائه می گردد. در نتیجه، خلأ چشمگیری بین مطالعات و دروس خوانده شده، با نیازهای اجتماعی وجود دارد.

از این رو، نظام درسی حوزه، باید خود را با واقعیات جامعه نزدیک کند، مسائل مختلف آن را دریابد، مشکلات فقهی، اقتصادی، حقوقی، اخلاقی و... جامعه خود و جوامع جهانی را پیدا کند و مطابق با آن، برنامه درسی را سامان بخشد.47

"این، یک شیوه جدید درس خواندن را ایجاب می کند و ما معتقدیم که حوزه علمیه، دو کار باید بکند، اول، پای بندی به سنتهای ارزش مندی که در حوزه ها وجود داشته است... دوم، طراحی یک شیوه جدید برای درس خواندن با حفظ آن سنتها.

این شیوه جدیدی که می خواهیم طراحی کنیم، باید چه کاره باشد؟ اصلاً تکلیف اش چیست؟ تکلیف اش این است که درس خواندن ما را به سمت نیازهای یک جامعه اسلامی - نه در سطح ایران، بلکه در سطح جهان، جهت بدهد. "48

پیدایش نظامی دینی نیز، خود تابلوی دیگری را در پیش دید نظام آموزش حوزه، ترسیم می کند. تاسیس حکومت اسلامی در کشور مسؤولیتهای ویژه ای را بر دوش روحانیت گذارده و می گذارد.49

احیاء و رونق نظام پژوهشی حوزه:

نظام پژوهشی حوزه، می بایست علاوه بر رفع نیازهای درون، پشتوانه معضلات فکری جامعه و نظام باشد و بر آن اساس، برنامه و کار خویش را رقم زند، مشکلات فکری - دینی را احصا کند و بر مبنای ضرورت و اولویت، به بررسیهای عالمانه در آن بپردازد.50

اهداف نظام پژوهشی در راستای تعامل با نظام می تواند در چند بخش مطرح شود.

الف. تعمیق تفکر دینی: پژوهش در حوزه، می بایست به سمت و سوی عمق بخشیدن به تفکر اسلامی حرکت کند، اعتقادات بسیط و شناسنامه ای را معنی و مفهوم عقلانی بخشد، برگستره کمی و کیفی باورها و عقاید اصیل دینی جامعه بیفزاید، ساده بینیها و سطحی نگریها را در قلمرو دین کاهش دهد و موقعیتی استوار و نفوذ ناپذیر برای باورهای دینی در جامعه فراهم کند.

"چیزی که امروز در جامعه مان لازم داریم و باید در حوزه ها، پایه آن گذاشته شود، عبارت از عمق بخشیدن به تفکر اسلامی در ذهن مردم است. تمام اصول اسلامی، باید به صورت عمیق و راسخ، در ذهنها جابیفتد. این که حکومت در جامعه اسلامی، باید از حاکمیت الهی سرچشمه بگیرد، یک اصل اسلامی است: اما این اصل اسلامی، باید در ذهن جامعه ما عمق پیدا بکند."51

ب. شبهه زدایی: پاسخ گویی به پرسشها و شبهات جاری و مولد از تعامل با فرهنگ غیردینی، رسالت اولیه حوزه های علمیه است. طبیعی است عدم التفات به این مهم و تداوم شبهات در بین آحاد جامعه می تواند زمینه تزلزل و انزوای فکری را برای صاحبان چنین شبهاتی فراهم آورد. پس بدیهی است، پاسخ گویی مبرهن ومستدل در مواجهه با این گونه شبهات زمینه دانش افزایی و جلوگیری از انحطاط را برای شان به ارمغان آورد.

"امروز جوانان ما، با ایمان کاملی از اسلام دفاع می کنند. اما آن لحظه ای که وسوسه گری، آنها را وسوسه بکند، یا خودشان دچار تامل و مطالعه ذهنی بشوند، ممکن است سؤالاتی برای شان مطرح شود. این سؤالات را ما روحانیون و دستگاه روحانیت باید جواب بدهیم. "52

ج. پاسخ گویی به نیازهای نظام: حکومت دینی، نیازهای جاری و دراز مدتی دارد که نظام پژوهش در حوزه، می بایست آن نیازها را در کارهای خود قرار دهد و برای تأمین آن، برنامه ریزی مناسب انجام دهد.

این نیاز مبرم، در ابعاد گوناگون، خود را می نمایاند و مسؤولیت دستگاه تحقیقی - پژوهش حوزه را مضاعف می کند. محقق حوزه، در این برهه زمانی، از چنان توفیق الهی بهره مند می نماید که می تواند تحقیق و پژوهش خود را در خدمت بهبود، رفاه، سالم سازی و دین گرایی جامعه خود قرار دهد و از طریق انتقال پژوهش و فراورده آن به نظام اسلامی، در زندگی فرد فرد ساکنان این مرزبوم و بلکه ناظران بیرونی، کارآمدی نظام اسلامی و نسلهای آینده، حضوری ملموس و کارا بیابد.53

بایستگیها در نظام پژوهشی حوزه:

دستیابی نظام پژوهشی به اهداف یاد شده، کاری ضروری و در عین حال سنگین و سترگ است. به نظر می رسد، بافت کنونی تحقیقات و پژوهش در حوزه، فاصله ای روشن با این اهداف دارد. حوزه در هر یک از ابعاد سه گانه - فوق الذکر - چندان قوی و نافذ نیست.54

در راه رسیدن به یک نظام پژوهشی کارآمد، اقداماتی ضروری است.

الف. گسترش کارهای جمعی:

نظام تحقیق در حوزه ها باید به سمت و سوی کارهای گروهی حرکت کند. ابتدا ذایقه خود را با کارهای جمعی عادت دهد. فرد محقق، ارزش مشورت جمع و مساعدت گروه را بشناسد و برای آن، ارج و منزلت قایل باشد، حتی اگر کار، فردی پذیرفته شود و محقق بخواهد به تنهایی آن را انجام دهد، در موضوع، طرح، متدها و شیوه ها، مشاوره در ایده های اصلی و کلی تحقیق، استفاده از امکانات جانبی تحقیق و... خود را از مشاوره جمعهای مناسب و مفید، بی بهره نسازد ودر تک تک مراحل، اتقان و استحکام پژوهش را در بهره وری هرچه بیش تر از افکار گروهی بداند.55

"کار دسته جمعی، اشتراک مساعی، ابزارهای مناسب را جمع کردن و آوردن، اینها کارهای جدید دنیاست. جدید که عرض می کنم، این بخش آن، خیلی هم جدید نیست، تقریباً قدیمی است. اما در عین حال، ما هنوز با آن چندان آشنا نیستیم. "56

ب. بهره گیری از ابزارها و شیوه های مناسب

"نظام تحقیق در حوزه، گذشته گرا می نماید، در ابزارها و شیوه ها، همچنان پای بند الگوهای کهن خود را نشان می دهد، نسبت به قالبهای جدید و ابزارهای نو، با بد گمانی می نگرد و درکارایی و مفید بودن آن، وسواس و احتیاط به خرج می دهد، در برابر پدیده های نو که می تواند تسریع و اتقان تحقیق را محقق کند، با بی باوری نگاه می کند. "57

راه علاج، همگامی بازمان و جبران گذشته هاست. بایستی باشتاب لازم و معقول، در اخذ شیوه های مجرب پژوهشی همت گماشت: روشهای کارآمد تحقیق علمی را دریافت و منطبق با موضوعات و مسائل مورد نیاز، استفاده کرد. از امکانات پژوهشی جدید، بهره کافی را برد و نظام تحقیقات حوزه را، از پشتوانه قوی در امکانات تحقیق بهره مند ساخت.58

"این مجموعه یی که امروز به یک معنی، چشم امید جهانی به اوست و مایه اتکا و امید امروز و آینده کشور است، باید خودش را با شرایط و امکانات و پیشرفتهای زمان هماهنگ کند. "59

ج. تاسیس و رواج مراکز تخصصی پژوهشی:

حوزه باید به تاسیس مراکز متعدد تخصصی و ترویج آن همت گمارد. در موضوعات مختلف، چون فقه، کلام، اخلاق و...، پژوهشگاه هایی را ترتیب دهد و در هر مرکز، گرایشهای مختلف را تنظیم کند و آن را متکفل پاسخ به پرسشها و تامین نیازهای جامعه و نظام بگرداند.60

"حوزه باید مراکز متعدد تحقیقاتی داشته باشد، تا در تمام این زمینه ها، مثل یک مجموعه تولیدی مرتب و مدرن کار کند و محصول بدهد. "61

د. اطلاع دقیق از فرهنگ جهانی:

حوزه باید با افکار و فرهنگ جهانی، چونان گزینش گری واقع بین و حقیقت گرا عمل کند. از یک سو، درصدد جذب ایده ها، دیدگاه ها و روشهای درست آن برآید، در اخذ حقیقت، محافظه کاری نکند، از سوی دیگر، نکات نامطلوب فرهنگ های بیگانه را دریابد، تسلیم محض نباشد، دریچه ذهنی و روان را بی نقد و تأمل، در برابر بادهای مهاجم فرهنگ غربی بازنکند، در مقابل سموم آن فرهنگ، به پادزهرهای مناسب بیندیشد و در راه تولید انبوه آن، تلاش ورزد.62

"امروز شما باید بدانید و در جریان باشید که مثلاً در مقوله جامعه شناسی، در دنیا چه نظرات و ایده هایی هست و چه فکرهایی می جوشد. گاهی در این فکرها، عناصر مطلوبی هست، آن را جذب کنید، عناصر نامطلوبی هم هست، قبل از آن که بیاید، دفاع مناسبش را آماده کنید. "63

نظام تحقیقات حوزه می بایست طلایه دار فرهنگ جامعه باشد و برای آن، برنامه ریزی کند. در پرتو اطلاع روزآمد از فرهنگ جهانی، منافذ بادهای مسموم فرهنگی را دریابد و جامعه را در مقابل آن، حساس و فعال کند. آمادگی ذهنی - روانی برای انفعال ناپذیری ایجاد نماید و قوت نقد وقدرت منطق در برابر آن افکار، ایده ها و ارزشها، در ایشان ایجاد کند.64

ه. تحقیقات مفید و کارآمد:

نظام پژوهشی حوزه، می بایست خود را با نیازها پیوند دهد، مطابق آن، سمت و سوی خود را تعیین کند، براساس مشکلات جاری کشور، نظام، جامعه اسلامی و جوامع دیگر جهانی، موضوعات تحقیقی خود را گردآوری کند و برمبنای معیارهای اصولی، به طبقه بندی و اولویت سنجی بیندیشد.

روند تحقیقات حوزه، نه تنها می بایست با نیازهای جاری آشنا باشد و مطابق با آن، پژوهشها را سامان دهد، بلکه باید آینده نگری را پیشه کند و خود را برای ده ها سال بعد آماده کند.65

و. ظرفیت پژوهی حوزه:

"از موجودی انسانی کنونی حوزه، استفاده بهینه نمی شود. همین حالا در همین حوزه علمیه قم، هزاران استعداد برجسته و طلاب فاضل و جوانان خوب وجود دارد که اگر اندکی به آنان توجه شود و درجای خود قرار بگیرند و کار بایسته ای از آنان خواسته شود و از تضییع وقت آنان به زواید، جلوگیری بشود، هر کدام شان خواهند توانست بخشی از این خلاء را پر کنند."66

 

نتیجه

چنانکه در این نوشتار ملاحظه گردید، تعامل حوزه های علمیه با نظام اجتماعی امری اجتناب ناپذیر و ناگزیر از آن هستیم. لازمه چنین امری، انطباق و روان سازی تعامل این نهاد مهم در جامعه دینی با سایر نهادها و اجزاء نظام اجتماعی است و حوزه های علمیه - خصوصا - به عنوان عامل اجرائی نهاد دین، به طور مستقیم متکفل ایفاء این نقش اساسی است.

این مهم، بازنگری در ابعاد حوزه را ضروری می نماید، تا اجزاء و ارکان متناسب با تعامل بازسازی شود. بر این اساس ظرفیت سازی نظام آموزشی حوزه و بهره مندی از تکنولوژی آموزشی نوین، به عنوان یکی از ابزارهای تسهیل کننده تعامل، امری اجتناب ناپذیر است، و از دیگر سو، شناسایی نیازهای جوامع نوین و پاسخ گویی عالمانه به این نیازها از وظایف اساسی نظام پژوهشی حوزه های علمیه است، تا متناسب با شناخت از مسائل نظام اجتماعی، تحقیقات روزآمدی را صورت داده و به راه حل های کاربردی منتج شود. و در نهایت این که تبلیغ و ترویج شریعت الهی به عنوان یکی از مهم ترین رسالت حوزه های علمیه در راستای تعامل با نظام اجتماعی اقتضاء می کند تا نظام تبلیغی حوزه های علمیه برخوردار از روشهای نوین و روزآمد تکنولوژی تبلیغاتی باشد.

 

منابع:

1. نظریه جامعه شناسی در دوران معاصر، جرج ریتزر، ترجمه محسن ثلاثی، علمی، تهران، 1374.

2. ده پرسش از دیدگاه جامعه شناسی، جوئل شارون، ترجمه منوچهر صبوری، نشر نی، تهران، 1379.

3. تعلیم و تربیت در اسلام و حوزه های علمیه، غلامرضا غیاثی، بیان الحق، قم، 1383.

4. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، سازمان تبلیغات اسلامی، تهران، 1375.

5. حوزه های علمیه شیعه در گستره جهان، سیدعلیرضا سیدکباری، امیرکبیر، تهران، 1378.

 

پی نوشتها:

1. ده پرسش از دیدگاه جامعه شناسی/86.

2. همان.

3. همان/87.

4. همان/92.

5. همان/96.

6. تعلیم و تربیت در اسلام و حوزه های علمیه، غلامرضا غیاثی، 92 -91.

7. نظریه جامعه شناسی در دوران معاصر، جورج ریتزر/543.

8. در دیدار با علما و مدرسان حوزه علمیه قم، مدرسه فیضیه، 1370/11/30.

9. در دیدار با روحانیت زنجان، 1364/8/29.

10. در دیدار با طلاب و اساتید حوزه علمیه مشهد، 1366/1/5.

11. در دیدار با طلاب و روحانیون مدرسه علمیه طالبیه، 65/4/28.

12. در آغاز درس خارج فقه، 1374/6/14.

13. در دیدار با علما و مدرسان حوزه علمیه قم، مدرسه فیضیه، 1370/11/30.

14. در دیدار با علما و مدرسان حوزه علمیه قم، مدرسه فیضیه، 1389.

15. همان.

16. همان.

17. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج235/1.

18. در دیدار با نمایندگان طلبا و فضلای حوزه علمیه قم، 1368/9/7.

19. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج296/1 -297.

20. در دیدار با مدرسان و طلاب علوم دینی، 1368/9/7.

21. در دیدار با نمایندگان طلاب و فضلای حوزه علمیه قم، 1368/9/7.

22. ده پرسش از دیدگاه جامعه شناسی/93.

23. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج302/1.

24. در دیدار با نمایندگان فضلا و طلاب حوزه علمیه قم، 1368/9/7.

25. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج303/1.

26. در آغاز درس خارج فقه، 1374/6/14.

27. در آغاز درس خارج فقه، 1374/6/14.

28. در آغاز درس خارج فقه، 1374/6/14.

29. در آغاز درس خاجر فقه، 1374/1/14.

30. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج26/2.

31. سخنرانی در مراسم عمامه گذاری در مسجد مجد، 1367/12/15.

32. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج28/2.

33. در دیدار با علما و مدرسان حوزه علمیه قم، 1370/11/30.

34. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج30/2 -31.

35. همان/31.

36. در دیدار با روحانیون و طلاب حوزه علمیه مشهد، 1367/6/10.

37. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج33/2.

38. در دیدار با نمایندگان طلاب و فضلا حوزه علمیه قم، 1369/11/14.

39. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج35/2.

40. در دیدار با روحانیون و طلاب حوزه علمیه مشهد. 1367/6/10.

41. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج40/2.

42. همان/40.

43. پیام به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم به مناسبت تشکیل شورای سیاستگذاری حوزه. 1371/8/24.

44. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج45/2.

45. پیام به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم به مناسبت تشکیل شورای سیاستگذاری حوزه. 1371/8/24.

46. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج47/2.

47. همان.

48. در دیدار با طلاب مدرسه عالی شهید مطهری، 1362/9/30.

49. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج48/2.

50. همان/62.

51. در دیدار اساتید و طلاب حوزه علمیه مشهد، 1367/6/10.

52. در دیدار با علما و روحانیون غرب تهران، 1361/2/16.

53. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج68/2.

54. همان/69.

55. همان، 70 -71.

56. در دیدار با طلاب علوم دینی، مدرسه فیضیه، 1370/12/1.

57. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج72/2.

58. همان75.

59. در دیدار با طلاب علوم دینی، مدرسه فیضیه، 1370/12/1.

60. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج76/2.

61. در دیدار با نمایندگان طلاب و فضلای حوزه علمیه قم، 1368/9/7.

62. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج80/2 -81.

63. در دیدار با طلاب علوم دینی، مدرسه فیضیه، 1370/12/1.

64. حوزه و روحانیت در آیینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج82/2.

65. همان/83.

66. در دیدار با فضلا و نخبگان حوزه علمیه قم، 1374/9/14


حوزه علمیه ، انقلاب و نظام اسلامی


مقام معظم رهبری (مد ظله العالی)

آنچه که لازم است عرض بکنم - که از همه‌ی این مطالب مهمتر است - نسبت حوزه‌های علمیه است با انقلاب و نظام اسلامی. هیچ کس در عالم روحانیت، اگر انصاف و خرد را میزان قرار بدهد، نمیتواند خودش را از نظام اسلامی جدا بگیرد. نظام اسلامی یک امکان عظیمی را در اختیار داعیان الی‌اللّه و مبلّغان اسلام قرار داده… این فرصت تا امروز کِی برای روحانیت وجود داشته؟

علاوه بر این، ابزارهای تسهیل‌کننده، مثل رایانه‌ها و ارتباطات اینترنتی و فضای مجازی و سایبری هم که الان در اختیار شماست![خطاب به روحانیون!).
اگر بتوانید اینها را یاد بگیرید، میتوانید یک کلمه حرف درستِ خودتان را به هزاران مستمعی که شما آنها را نمیشناسید، برسانید؛ این فرصت فوق‌العاده‌ای است؛ نبادا این فرصت ضایع شود. اگر ضایع شد، خدای متعال از من و شما روز قیامت سؤال خواهد کرد: از فرصت این همه جوان، این همه استبصار، این همه میل و شوق به دانستن، شما برای ترویج معارف اسلامی چه استفاده‌ای کردید؟ نظام اسلامی یک چنین خدمتی به ما معممین و روحانیون کرده. مگر میتوانیم خودمان را کنار بگیریم؟
بیانات در دیدار علما و روحانیون خراسان شمالی 19/07/1391

تاکید بر تدوین طرح تحول و تشکیل مرکز مطالعات راهبردی درحوزه علمیه

دیدار اعضای شورایعالی حوزه‌های علمیه

حضرت آیت الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی صبح امروز (یکشنبه) در دیدار اعضای شورایعالی حوزه‌های علمیه، حوزه علمیه را از حکومت اسلامی انفکاک ناپذیر دانستند و با تأکید بر نیازمندی حکومت اسلامی به حوزه علمیه «پر مغز و صاحب علم و پویا و نوآور و آشنا با نیازهای روز» به منظور امتداد معارف و احکام اسلامی در ابعاد مختلف زندگی و اعماق جامعه گفتند: یکی از نیازهای مهم حوزه علمیه در شرایط کنونی، «تدوین طرح تحول» در حوزه و برنامه ریزی بلندمدت، دقیق و زمان بندی شده براساس این طرح تحول و اهداف مورد نظر است.
ایشان با تأکید بر اینکه برنامه ریزیهای حوزه علمیه در بخش های مختلف بویژه دانش آموختگی و دانشوری، اجرایی و عرصه حکومت باید با هدف پشتیبانی و تغذیه ارتباط با حکومت اسلامی باشد، افزودند: حوزه علمیه پشتوانه اقامه حکم اسلامی است، بنابراین اگر حکومت اسلامی، حکم اسلامی را بخوبی اجرا کند، حوزه علمیه باید با تمام وجود از آن حمایت کند و اگر دچار اشتباه می شود، تذکر دهد.
رهبر انقلاب اسلامی، «برنامه بلندمدت» برای حوزه علمیه را بسیار ضروری برشمردند و خاطرنشان کردند: دراین برنامه ریزی باید اهداف کاملاً مشخص و قابل دستیابی و دارای زمان بندی باشند بگونه ای که برنامه قابل سنجش کمی و همچنین قابل انعطاف باشد.
حضرت آیت الله خامنه ای با تأکید بر اینکه برنامه بلندمدت حوزه باید مبتنی بر یک «طرح تحول حوزه» باشد، افزودند: باید یک «مرکز مطالعات راهبردی» متشکل از نخبگان و فرزانگان هوشمند حوزوی تشکیل و برنامه تحول و دیگر برنامه های راهبردی حوزه، در این مرکز تدوین شوند.
ایشان در پایان سخنان خود، چند توصیه را بیان کردند و گفتند: پرهیز از دیوان سالاری های شبه دولتی، نشست و برخاست مدیران حوزه با طلبه ها، ایجاد فضای انس با قرآن، در میان طلاب، شناسایی استعدادهای برتر، ترویج مطالعه بویژه در زمینه سیرِ تاریخِ علوم حوزه و تفسیر، تربیت مبلغ های قلمی، سخنور و مبلغ فضای مجازی از جمله نکاتی است که باید در حوزه های علمیه توجه ویژه ای به آنها شود.
پیش از بیانات رهبر انقلاب اسلامی، آیت‌الله استادی دبیر شورای عالی حوزه‌های علمیه گزارشی از برنامه‌ها و فعالیت‌های این شورا و مشکلات پیش روی آن بیان کرد.
همچنین حجت‌الاسلام والمسلمین اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه مهمترین اقدامات انجام گرفته طی سال‌های اخیر در بخش‌های مختلف حوزه‌های علمیه را تشریح کرد.1995/07/11
رهبر انقلاب اسلامی در جلسه درس خارج فقه در سال تحصیلی جدید حوزه‌های علمیه تأکید کردند:

مهمترین وظیفه روحانیون؛ پاسخ به شبهات و مقابله با نقشه دین‌زدایی


بیانات در ابتدای جلسه درس خارج فقه در سال تحصیلی جدید حوزه‌های علمیه

حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی صبح امروز (سه‌شنبه) در ابتدای جلسه درس خارج فقه در سال تحصیلی جدید حوزه‌های علمیه، با اشاره به وجود برنامه‌های گسترده برای انحراف ذهن و دل مردم و جوانان از اصل دین، اولین و مهمترین وظیفه روحانیون را «مقابله با نقشه دین‌زدایی و عفت‌زدایی» خواندند و تأکید کردند: حوزه‌های علمیه و روحانیون باید با شناخت فضای مجازی و استفاده از فرصتهای آن، معارف و مفاهیم اسلامی را تبیین کنند.
حضرت آیت الله خامنه‌ای با تأکید بر اهمیت «وظیفه‌شناسی» و «موقعیت‌شناسی» در کار تبلیغ و بیان مسائل دینی خاطرنشان کردند: اگر وظیفه به‌درستی شناخته نشود، علم، تقوا و حتی شجاعت نیز اثر مثبت و مورد انتظاری نخواهد داشت.
رهبر انقلاب اسلامی، «بصیرت» را به معنای شناخت نیازها و واقعیات جامعه خواندند و افزودند: «بصیرت» یعنی بدانیم جوانِ امروز چه نیازهایی دارد و بر لوح دل آماده و مشتاق او، چه چیزی نقش بسته یا باید نقش ببندد.
ایشان با اشاره به هزینه‌های گزاف و برنامه‌ریزی‌های فراوان علیه ایمان و اعتقادات مردم گفتند: دشمن از طریق تولید و ترویج شبهات و همچنین تولید محتوای ضد عفت و حیا، به‌دنبال انحراف جوانان مؤمن و سالم از اصل دین و دریدن پرده‌های حیا است و امروز این کار در بستر فضای مجازی انجام می‌شود.
حضرت آیت الله خامنه‌ای، مقابله با این نقشه را اولین و مهمترین وظیفه روحانیت خواندند و خاطرنشان کردند: حوزه‌های علمیه و دانایان مذهب باید قابلیت مواجه شدن با لشکر عظیم دشمن را در خود ایجاد کنند.
ایشان با اظهار تأسف از ناآشنایی برخی مبلغان دینی با ابزارهای جدید رایانه‌ای و همچنین عدم درک درست از اهمیت مسئله فضای مجازی در برخی مسئولان، افزودند: فضای مجازی، به صورت توأمان دارای منافع و مضرات بی‌شماری است که باید با استفاده از فرصتهای آن، مفاهیم اسلامی را در سطح گسترده ترویج کرد و در همین خصوص، شورای‌عالی فضای مجازی با هدف تمرکز در فکر، تصمیم و اقدام تشکیل شد.
حضرت آیت الله خامنه‌ای، شناسایی شبهات روز و پاسخ به آنها را از جمله کارهای مهم حوزه‌های علمیه برشمردند و افزودند: این کار هیچ منافاتی با فقاهت ندارد، زیرا فقه، منحصر به احکام عملی نیست، بلکه «فقه الله الاکبر» در واقع همان معارف اسلامی است و باید برای پاسخ به شبهات دینی نیز همانند کاوشهای دقیق و پردامنه فقهی، اقدام و عمل کرد.



تبیین سه مسئولیت مهم روحانیت

1395/02/27

حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی

صبح روز شنبه 25 اردیبهشت  در دیدار جمعی از

مدیران، مدرسان و طلاب حوزه های علمیه تهران،

«هدایت فکری و دینی»، «هدایت سیاسی و بصیرت

افزایی»و «راهنمایی و حضور در عرصه خدمات اجتماعی»

را سه وظیفه عمده روحانیت برشمردند

دیدار طلاب، مدیران و مدرسان حوزه‌های علمیه استان تهران

حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی صبح روز شنبه 25 اردیبهشت  در دیدار جمعی از مدیران، مدرسان و طلاب حوزه های علمیه تهران، «هدایت فکری و دینی»، «هدایت سیاسی و بصیرت افزایی» و «راهنمایی و حضور در عرصه خدمات اجتماعی» را سه وظیفه عمده روحانیت برشمردند و تأکید کردند: طلاب باید با کسب صلاحیتها و آگاهیهای لازم، در دنیای متفاوت امروز خود را برای ایفای مسئولیتهای تعیین کننده در جامعه آماده کنند.

حضرت آیت الله خامنه ای با توصیه به طلاب برای قدر دانستن ارزشها و مسئولیتهای طلبگی افزودند: اگر همه تخصصهای مورد نیاز یک جامعه به بهترین شکل وجود داشته باشد اما جامعه، دینی نباشد، آن ملت در دنیا و آخرت دچار خسران و مشکلات واقعی خواهد بود و این مسئولیت عظیم یعنی تبدیل جامعه به جامعه ای دینی، بر عهده علما و روحانیت و طلاب است.

ایشان مفهوم هدایت دینی را «تبیین اندیشه های ناب اسلامی» خواندند و با اشاره به تأثیر فضای مجازی در افزایش شبهات دینی و وجود انگیزه های سیاسی برای تزریق افکار منحرف و غلط در ذهن جوانان تأکید کردند: این میدان، میدان واقعی جنگ است و روحانیون و طلاب باید مسلح و آماده، وارد عرصه مقابله با شبهات و تفکرات غلط و انحرافی شوند.

روحانیون باید مسلح و آماده، وارد عرصه مقابله با شبهات و تفکرات غلط و انحرافی شوند

رهبر انقلاب، «اسلام ارتجاعی، متعصب، بدون فهم حقایق معنوی و دچار جمود در ظواهر» را، نمود واقعی تفکرات انحرافی برشمردند و افزودند: در لبه دیگر این قیچی، «اسلام التقاطی» و «اسلام آمریکایی» مشغول مقابله با «اسلام ناب» هستند.

رهبر انقلاب، «درک اسلام ناب و متکی بر کتاب و سنت» را با ابزار خرد و اندیشه اسلامی، وظیفه مهم روحانیون برشمردند و افزودند: راه انبیاء، ترویج این تفکر اصیل است و روحانیون نیز ادامه دهنده‌ی همین راه سعادت بخش یعنی هدایت دینی مردم هستند.

ایشان، هدایت عملی مردم را مکمل هدایت اندیشه ای آنان دانستند و افزودند: با بهترین روشها، مردم را به عبادات و ظواهر و مصادیق دینی از جمله صدق، امانت، تقوا، ترک منکر، امر به معروف و سبک زندگی صحیح، هدایت کنید.

ایشان در همین زمینه عمق بخشیدن به اعتقادات موروثی مردم را مهم برشمردند و خاطرنشان کردند: باید با استدلال صحیح، اعتقادات موروثی را که ممکن است در گذر زمان دچار زوال شده باشند، عمق ببخشید و به مسیر صحیح بکشانید.

حضرت آیت الله خامنه ای، «هدایت سیاسی» را دیگر وظیفه مهم علما و روحانیون خواندند و افزودند: علت تأکید مکرر بر ضرورت انقلابی بودن حوزه های علمیه این است که استمرار حرکت صحیح و انقلابیِ کشور و جامعه، بدون حضور مستمر روحانیت امکان‌پذیر نیست.

رهبر انقلاب با اشاره به قضایای «تنباکو، مشروطیت و نهضت ملی شدن صنعت نفت» افزودند: مشروطیت و نهضت ملی به علت استمرار نیافتن حضور روحانیت به اهداف خود نرسید، اما هنر امام خمینی(ره) این بود که نگذاشت دشمن، حضور روحانیت را در حرکت عظیم انقلاب و پس از آن متوقف کند چرا که در غیر این‌صورت، نه انقلاب پیروز می‌شد و نه جمهوری اسلامی به حرکت خود ادامه می‌داد.

حضرت آیت الله خامنه ای خاطرنشان کردند: آمریکایی‌ها از اول انقلاب نیز مانند امروز در صدد حذف روحانیت از حرکت عمومی ملت ایران بوده‌اند تا در مرحله بعد، حضور مردم در صحنه از بین برود و سپس انقلاب به شکست بینجامد اما تاکنون موفق به تحقق این هدف نشده اند و به فضل الهی نخواهند شد.

امریکایی‌ها از اول انقلاب مانند امروز درصدد حذف روحانیت بوده‌اند تا حضور مردم از بین برود و انقلاب به شکست بینجامد

حضرت آیت الله خامنه ای افزودند: در زلزله بیداری اسلامی هم، «دین»، مردم را به میدان کشاند اما چون دستگاههای دینی در آن کشورها متفرّق هستند، این کار استمرار نیافت و بیداری به نتیجه لازم نرسید، اما در جمهوری اسلامی، تداوم حضور علما و روحانیون و در نتیجه حضور مردم در عرصه ها، استمرار حرکت انقلاب را ممکن کرده است.

حضرت آیت الله خامنه ای پس از تبیین هدایت دینی و هدایت سیاسی، به سومین وظیفه مهم روحانیت یعنی «حضور هدایتگر و نیز میدانی در عرصه خدمات اجتماعی» پرداختند.

ایشان افزودند: حضور طلاب در خدمات رسانی به مردم، مدرسه سازی، بیمارستان سازی، کمک به مردم هنگام حوادث و دیگر عرصه ها، نیروهای مردمی را نیز به صحنه می آورد و منشأ خدمات خواهد شد.

رهبر انقلاب با توصیه به طلاب برای «درس خواندن خوب و تهذیب نفس»، خاطر نشان کردند: همت خود را برای ایفای مسئولیت های روحانیت که هیچ تخصص دیگری نمی‌تواند جایگزین آن شود، به‌کار گیرید؛ البته این کار نباید به معنای هدف گیری مناصب و مقامات و عناوین باشد بلکه در همه اوقات باید کسب رضایت پروردگار و امام عصر(عج)، هدف اصلی قرار گیرد.

رهبر انقلاب اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مطالب برخی از اساتید و طلاب حوزه های علمیه تهران، گفتند: «مراقبت از اینکه حوزه های علمیه از شیوه‌ی طلبگی به شیوه‌ی دانشگاهی گرایش پیدا نکنند»، «طرح آموزش اخلاق در حوزه ها» و «منطقه ای کردن گزینش و جذب طلاب»، از مسئولیت مدیران حوزه ها است که باید پس از بررسی های لازم در خصوص این موضوعات تصمیم گیری کنند.

رهبر انقلاب همچنین با اشاره به قدمت و اهمیت حوزه علمیه تهران و علما و فضلای برجسته‌ای که در این حوزه حضور داشته اند، خاطر نشان کردند: حوزه علمیه تهران اکنون دارای هویت است و این هویت نیز باید قدر دانسته شود تا برجستگانی در فقه و علوم عقلی و تفسیر و حدیث، در این حوزه پرورش یابند.

پیش از سخنان رهبر انقلاب اسلامی، حجت الاسلام والمسلمین صادقی‌رشاد رئیس شورای حوزه‌های علمیه استان تهران با اشاره به سابقه حوزه علمیه تهران و نقش آن در تحولات سیاسی و اجتماعی، گفت: این حوزه با ۱۳۳ مدرسه، شش مرکز تخصصی و ۱۵ هزار طلبه و ۱۶۰۰ استاد در سطح استان تهران، فعال است.

حجت الاسلام و المسلمین رشاد با بیان اینکه حوزه‌های علمیه استان تهران ۳۶۰ شهید تقدیم انقلاب اسلامی کرده است، برخی از فعالیت‌ها و موفقیتهای این حوزه را برشمرد و افزود: البته یکی از نگرانیهایی که امروز حوزه‌های علمیه با آن مواجه هستند، فاصله گرفتن از هویت اصلی و تبدیل هویت آنها به هویت دانشگاهی است.

همچنین حجج اسلام والمسلمین آقایان صدیقی، حسینی، پناهی، روحانی، تحصیلی، رستمی، بیرانوند، رفیعی، پناهیان و خانمها راستی و میرمؤمنی، دیدگاههای خود را در خصوص موضوعات مختلف طلاب و حوزه‌های علمیه بیان کردند.

برخی نکات مهمی که اساتید و طلاب در سخنان خود به آنها اشاره کردند، عبارت بود از:

-  لزوم معنویت‌محوری در حوزه‎های علمیه، اهتمام به اخلاق، معرفی الگوهای موفق و شناساندن سبک زندگی آنها
-  تاکید بر پایبندی به زیّ طلبگی، برخورداری از روحیه و عمل انقلابی، نگاه حداکثری به دین و شناخت مقتضیات زمان
-  اهمیت تعامل حوزه و دانشگاه در قالب کرسی‌های آزاداندیشی
-  تقویت ارتباط مستقیم طلاب و روحانیون با مردم
- معرفی طرح جامع «بنیان مرصوص» با هدف تقویت و به‌روزرسانی توانایی‌ها و آمادگیهای علمی، اخلاقی و اجتماعی طلاب
- مشکلات معیشتی طلاب و پیشنهاد تقویت حوزه‌های علمیه در مناطق غیرمرکزی با هدف کاهش مهاجرت طلاب برای تحصیل علوم حوزوی
- ضرورت تحول در نظام آموزشی حوزه‌های علمیه با هدف افزایش بهره‌وری علمی و جلوگیری از فرسایش انگیزه‌های طلاب جوان
- حضور موفق بانوان طلبه در تحصیل و تبلیغ معارف دینی و پیشنهاد تشکیل «قرارگاه زن جهادی مسلمان» به منظور مقابله با آسیبهای اجتماعی و خانوادگی
- لزوم پاسخگویی دقیق و حکیمانه حوزه‌های علمیه به شبهات و مسائل مورد نیاز جامعه و بهره‌گیری از مبانی استنباطی و قویِ فقه جواهری
- ضرورت ایجاد مراکز تخصصی تبلیغ و آموزش مهارتهای خطابه و اقناع

در انتهای این دیدار، نماز ظهر و عصر به امامت رهبر انقلاب اسلامی اقامه شد.



رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار اعضای مجمع نمایندگان طلاب و فضلای حوزه علمیه قم:
1394/12/25

هشدار در خصوص تضعیف حرکت و تفکر انقلابی در حوزه‌های علمیه/ حوزه علمیه قم باید انقلابی بماند

دیدار اعضای مجمع نمایندگان طلاب و فضلای حوزه علمیه قم
حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی  در دیدار اعضای مجمع نمایندگان طلاب و فضلای حوزه علمیه قم با تبیین جایگاه و نقش بی بدیل و تأثیرگذار حوزه علمیه قم در پیروزی انقلاب اسلامی به برخی تلاشها برای انقلاب زدایی از حوزه های علمیه اشاره و تأکید کردند: حوزه علمیه قم باید همچنان یک «حوزه انقلابی و مهد انقلاب» باقی بماند و رسیدن به این هدف نیازمند اندیشه، تدبیر و برنامه ریزی دقیق است.

رهبر انقلاب اسلامی سخنان خود را با بیان مقدمه ای درخصوص تأثیرگذاری حوزه علمیه قم در پیروزی انقلاب اسلامی و استمرار آن و نسبت حوزه علمیه قم با انقلاب آغاز کردند و گفتند: دو جریان در شکل گیری و پیروزی انقلاب اسلامی تأثیرگذاری آشکار داشتند ۱- دانشگاه ۲- حوزه علمیه.
حضرت آیت الله خامنه ای با اشاره به وجود مبارزات دانشگاهی در نقاط مختلف جهان بدلیل فضای طبیعی دانشگاهها و آشنایی دانشجویان با مسائل روز افزودند: مبارزات دانشجویی در ایران، چه در دوره مبارزات اسلامی و چه قبل از آن هم وجود داشت اما مبارزات دانشجویی بدلیل دامنه محدود تأثیرگذاری آن هیچگاه به یک تحول و انقلاب در کشور منتهی نشد.
ایشان تأثیرگذاری حرکت و مبارزه دانشگاهی در پیروزی انقلاب اسلامی را به دلیل حضور عامل اصلی یعنی مبارزات روحانیت دانستند و خاطرنشان کردند: ما قدردان مبارزات دانشجویان هستیم اما اگر این مبارزات بدون حضور مبارزات روحانیت بود، قطعاً به همان محیط دانشگاه محدود می شد و به اتمام می رسید.
رهبر انقلاب اسلامی، «فراگیر بودن و تأثیرگذاری» را دو ویژگی حرکت روحانیت در انقلاب اسلامی برشمردند و افزودند: حوزه علمیه قم از دو بخش «مرجعیت و طلاب» تشکیل شده است که امام (ره) به عنوان بخش مرجعیت، اعلامیه می دادند و سخنرانی می کردند اما آن بخشی که سخنان و دیدگاههای امام (ره) را به عمق جامعه و تا دور دست ترین مناطق رساند، روحانیت و طلاب بودند.

اگر حوزه علمیه قم نبود، حرکت امام (ره) شاید به موفقیت نمی رسید

حضرت آیت الله خامنه ای تأکید کردند: اگر حوزه علمیه قم نبود، حرکت امام (ره) شاید به موفقیت نمی رسید و این، نشان دهنده نقش حوزه علمیه قم در شکل گیری و استمرار انقلاب اسلامی است.
 ایشان افزودند: آن نیرویی که مردم را به خیابانها آورد و آن راهپیمایی های بزرگ و میلیونی را شکل داد، تأثیرگذاری طلاب بود که فکر و نیت امام (ره) را در دورترین نقاط کشور نیز منتقل کردند.
رهبر انقلاب اسلامی با تأکید بر اینکه حلقه واسط میان امام (ره) و شکل گیری انقلاب اسلامی، حوزه علمیه قم بود، خاطرنشان کردند: با توجه به نقش ممتاز و بی بدیل حوزه علمیه قم در پیروزی انقلاب اسلامی، اکنون انگیزه ها و طرح هایی برای «انقلاب زدایی» از حوزه علمیه وجود دارد.
حضرت آیت الله خامنه ای گفتند: اگر بخواهیم  نظام اسلامی همچنان «اسلامی و انقلابی» بماند باید حوزه علمیه، «انقلابی» بماند زیرا اگر حوزه علمیه انقلابی نماند، نظام در خطر «انحراف از انقلاب» قرار خواهد گرفت.
ایشان با تأکید بر اینکه باید از هرگونه تلاشی برای «انقلاب زدایی» از حوزه های علمیه احساس خطر کرد، افزودند: باید با فکر و تدبیر و برنامه ریزی حکمت آمیز، با این خطر مقابله کرد تا حوزه علمیه قم همواره یک حوزه انقلابی و مهد انقلاب باقی بماند و بینش و حرکت انقلابی در آن توسعه یابد.
حضرت آیت الله خامنه ای با اشاره به شیوه های مخالفت با انقلاب افزودند: گاه به صراحت با اصل انقلاب مخالفت می شود اما گاهی غیرمستقیم با مبانی و مبادی اعتقادی انقلاب مخالفت می شود که باید در این زمینه حساس بود و تأکید مکرر بر ضرورت هوشیاری در مقابلِ استکبار و امریکا به همین علت است.
ایشان علت اصلی مخالفت نظام سلطه با جمهوری اسلامی را ایستادگی ایران در مقابل نظام ظالمانه جهانی برشمردند و خاطرنشان کردند: اگر این ایستادگی نباشد هر اسم و شکلی داشته باشید، نظام سلطه با شما مخالفتی نخواهد داشت.

اگر جمهوری اسلامی در مقابل نظام ظالمانه جهانی ایستادگی نکند نظام سلطه با آن مخالفتی نخواهد داشت

رهبر انقلاب اسلامی مخالفت با مبانی و مسائل مورد تأکید امام حکیم و بصیر و هوشیارِ ملت را از دیگر شیوه های مخالفت غیرمستقیم با انقلاب و نظام اسلامی خواندند و افزودند: معنای حقیقی تقابل سیاسی و تبلیغی با مبانی و تأکیدات امام خمینی (ره) ، ضدیت با اسلام سیاسی و اسلام نابی است که اولین بار پس از صدر اسلام در ایران به تشکیل حکومت پرداخته است.
ایشان در بیان راه حل مقابله با حرکتی که تضعیف تفکر و روحیه انقلابی را در حوزه ها دنبال می کند گفتند: مجموعه های دست اندرکار حوزه به ویژه مجمع نمایندگان طلاب حوزه علمیه قم می توانند با گسترش برنامه ریزی شده ارتباط منظم و محتوایی با بدنه حوزه، تشکیل گروههای فکری برای دستیابی به راههای صحیح ترویج تفکرات انقلابی، شناسایی و حل مشکلات و شبهات ذهنی طلاب در این زمینه نقش مؤثری ایفا کنند.
حضرت آیت الله خامنه ای مجمع نمایندگان طلاب را پدیده بسیار خوبی ارزیابی کردند که باید از لحاظ قانونی و جایگاهی و نیز از لحاظ درونی و محتوایی تداوم یابد و تقویت شود.
ایشان افزودند: با این نگاه و با برنامه ریزی لازم و در پرتو فضل الهی صدها مدرس موفق و انقلابی تربیت می شوند و با تکیه بر رابطه قلبی و معنوی طلاب و مدرسین، در حوزه های علمیه،  تفکر و روحیه انقلابی هرچه بیشتر ترویج خواهد شد.
رهبر انقلاب اسلامی در پایان سخنانشان تأکید کردند: با وجود برخی پدیده های نامطلوب در گوشه و کنار، جهت گیری کلی حرکت کشور، خوب و رو به پیشرفت است و افق آینده به لطف پروردگار در همه زمینه ها روشن است.

با وجود برخی پدیده های نامطلوب، جهت گیری کلی حرکت کشور خوب است

پیش از سخنان رهبر انقلاب اسلامی، حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی‌نژاد رئیس مجمع نمایندگان طلاب و فضلای حوزه علمیه قم گزارشی از طرح‌ها و فعالیت‌های این مجمع و برنامه‌های آن بیان کرد.

درباره : بیانات مقام معظم رهبری , حوزه های علمیه ,
امتياز : نتيجه : 5 امتياز توسط 3 نفر مجموع امتياز : 15

بازديد : 5
[ چهارشنبه 01 فروردين 1397 ] [ 18:10 ] [ mohsensilani ]
مطالب مرتبط
آخرين مطالب ارسالي
پیام تبریک رهبر کره‌شمالی برای بشار اسد تاريخ : سه شنبه 28 فروردین 1397
جنگ در دو جبهه ارضی و ارزی (یادداشت روز) تاريخ : سه شنبه 28 فروردین 1397
خط مقدم جنگ کجاست؟(یادداشت روز) تاريخ : سه شنبه 28 فروردین 1397
ترکیه مورد اعتماد نیست تاريخ : شنبه 25 فروردین 1397
اصول کافی / ترجمه مصطفوی ؛ ج 1 , ص 30 تاريخ : چهارشنبه 22 فروردین 1397
فتنه های آمریکا و اسرائیل در منطقه تاريخ : چهارشنبه 22 فروردین 1397
تاريخچه ي رودخانه ي زاينده رود(1) تاريخ : جمعه 17 فروردین 1397
ارسال نظر براي اين مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی
.: Weblog Themes By roztemp :.

موضوعات
اخلاقی
شعر
خبری
نهج البلاغه
اعتقادی
حدیث
سیاسی
قرآن
علمی
تاریخی
حوزه علمیه
متفرقه
اجتماعی
دفاع مقدس
احکام
فیلم
قوانین
بیانات مقام معظم رهبری
معرفی کتاب
فرقه ها
سپاه پاسداران
جست و جو

رزتمپ